Ratusz Głównego Miasta stoi w samym sercu Gdańska, na styku ulicy Długiej i Długiego Targu. Ta gotycko-renesansowa budowla z charakterystyczną 80-metrową wieżą widoczną z daleka to coś więcej niż zabytek – przez niemal 600 lat był to rzeczywisty ośrodek władzy bogatego miasta hanzeatyckiego. Dziś mieści się tu główna siedziba Muzeum Gdańska, a zwiedzający mogą zobaczyć te same sale, w których obradowali radzieccy panowie miasta i gdzie podejmowano polskich królów.
- imponująca architektura
- bogate wnętrza historyczne
- wspaniałe obrazy renesansowe
- możliwość wejścia na wieżę
- ciekawe wystawy muzealne
Historia ratusza gdańskiego – od średniowiecza do dziś
Początki budowli sięgają późnego średniowiecza, choć dokładna data powstania pierwszego ratusza nie jest znana. Wiadomo, że wcześniejsza budowla została zniszczona przez Krzyżaków w 1308 roku. Obecny gmach zaczął powstawać w latach 1379-1382, gdy Gdańsk otrzymał pełne prawo chełmińskie od mistrza krzyżackiego Winricha von Kniprode.
Kolejna istotna rozbudowa nastąpiła w połowie XV wieku i była związana z przybyciem króla Kazimierza Jagiellończyka. To właśnie ten władca potwierdził przywileje miasta i dodał koronę do jego herbu. Od połowy XIV wieku aż do 1921 roku ratusz pełnił funkcję siedziby władz miejskich – obradowały tu Rada Miejska, Ława, a od 1526 roku także Trzeci Ordynek.
Prawdziwy przełom przyszedł po pożarze z 1556 roku, który strawił wyposażenie i poważnie uszkodził konstrukcję. Odbudowa trwała 6 lat i zmieniła oblicze budynku. Bogate gdańskie mieszczaństwo chciało podkreślić pozycję miasta, więc nie szczędzono środków na upiększenie wnętrz. W 1561 roku na iglicy wieży pojawił się złocony posąg Zygmunta II Augusta, który króluje tam do dziś.
Architektura ratusza jest uderzająco podobna do flamandzkich miast – Gandawy czy Brugii. To nie przypadek – w upiększaniu budowli pod koniec XVI i na początku XVII wieku brali udział najwybitniejsi twórcy złotego wieku sztuki gdańskiej, między innymi Izaak van den Block, Hans Vredeman de Vries czy Willem van der Meer.
Co można zobaczyć w Ratuszu Głównego Miasta
Zwiedzanie ratusza to prawdziwa podróż przez historię. Najważniejsze pomieszczenia znajdują się na pierwszym piętrze, które od końca XVI wieku stało się najbardziej reprezentacyjną kondygnacją. Tu mieści się słynna Sala Czerwona, zwana też Wielką Salą Rady lub Letnią. To właśnie w tym wnętrzu obradowali rajcowie miejscy przez stulecia.
Strop Sali Czerwonej zdobi 25 obrazów autorstwa Izaaka van den Blocka – to jedno z najbardziej imponujących wnętrz renesansowych w Polsce. Każdy obraz przedstawia alegoryczne sceny i cnoty, które powinny przyświecać rządzącym miastem. Kolorystyka, bogactwo detali i skala sprawia, że trudno oderwać wzrok od sufitu.
Druga z głównych sal to Wielka Sala Wety, nazywana od XIX wieku Salą Białą ze względu na kolor sklepienia. Po przebudowie w latach 1841-1842 wnętrze nabrało nieco innego charakteru, ale wciąż robi wrażenie. W ratuszu można też zobaczyć kolekcję malarstwa, rzemiosła artystycznego, grafiki oraz numizmatów związanych z historią Gdańska.
Osobną atrakcją jest wejście na wieżę. 80-metrowa wysokość to sporo schodów do pokonania, ale panorama Gdańska z góry wynagradza wysiłek. Stąd widać układ Głównego Miasta, Bazylikę Mariacką, port i całą panoramę miasta rozciągającego się nad Motławą.
Architektura i detale warte uwagi
Budynek wzniesiono na planie wydłużonego prostokąta, z dwoma kondygnacjami naziemnymi i piwnicami. Od frontu wyrasta ośmiopiętrowa wieża na kwadratowym planie, zwieńczona kopułą z dwiema latarniami i złoconym posągiem. Od północy do głównego korpusu przylegają trzykondygnacyjne skrzydła tworzące czworoboczny dziedziniec.
Ratusz zbudowano z cegły – gotyckiej i holenderskiej – a wnętrza kryją różne typy sklepień: krzyżowe, kolebkowe, kryształowe oraz drewniane stropy. Na szczycie wschodniej ściany znajduje się piękna, ażurowa, piaskowcowa balustrada z herbami Polski, Prus Królewskich i Gdańska. Te detale świadczą o randze budowli i jej znaczeniu dla miasta.
W 2017 roku na ratuszu ponownie zawiesiono replikę historycznej latarni, która zaginęła podczas II wojny światowej. Jej odtworzenie na podstawie zachowanego fragmentu i fotografii było możliwe dzięki pracy konserwatorów i kowala artysty z Gdańska.
Dla kogo jest zwiedzanie ratusza
Ratusz to miejsce dla każdego, kto interesuje się historią, sztuką renesansową lub po prostu chce zobaczyć, jak wyglądało centrum władzy w jednym z najbogatszych miast Europy. Miłośnicy architektury docenią detale i flamandzkie wpływy, rodzice z dziećmi mogą połączyć zwiedzanie z opowieściami o dawnym Gdańsku, a osoby szukające widoków znajdą je na szczycie wieży.
Warto pamiętać, że wejście na wieżę oznacza pokonanie sporej liczby schodów – nie każdy będzie miał na to ochotę lub kondycję. Same sale reprezentacyjne na pierwszym piętrze są jednak dostępne bez większego wysiłku i to one stanowią główną atrakcję.
Ratusz a inne atrakcje Gdańska
Ratusz znajduje się na Trakcie Królewskim, tuż obok Fontanny Neptuna i w sąsiedztwie Dworu Artusa. To oznacza, że można go zwiedzić w ramach spaceru po Długiej i Długim Targu – najpiękniejszej ulicy Gdańska. Z okien ratusza widać wieże Bazyliki Mariackiej, która dominuje nad miastem równie mocno jak sama wieża ratuszowa.
Muzeum Gdańska ma kilka oddziałów w różnych punktach miasta – oprócz ratusza to między innymi Dom Uphagena, Dwór Artusa, Muzeum Bursztynu, Twierdza Wisłoujście czy Wartownia nr 1 na Westerplatte. Zwiedzając ratusz, można nabyć bilety łączone na inne lokalizacje.
Praktyczne informacje – bilety, godziny otwarcia, dojazd
Ratusz Głównego Miasta jest czynny codziennie. W niedziele otwiera się od godziny 11:00 do 16:00. W pozostałe dni tygodnia godziny otwarcia mogą się różnić, dlatego przed wizytą warto sprawdzić aktualne informacje na stronie Muzeum Gdańska (muzeumgdansk.pl).
Ceny biletów są standardowe dla oddziałów Muzeum Gdańska. Dostępne są bilety normalne, ulgowe oraz rodzinne. Istnieje możliwość zakupu biletów łączonych uprawniających do zwiedzania kilku oddziałów muzeum w ciągu kilku dni. Dokładne cenniki znajdują się na stronie internetowej muzeum oraz w kasie.
Dojazd do ratusza jest prosty – znajduje się on w samym centrum Starego Miasta przy ulicy Długiej 46/47, na styku z Długim Targiem. Najlepiej dotrzeć tam pieszo, gdyż cały obszar Głównego Miasta to strefa dla pieszych. Najbliższe przystanki tramwajowe i autobusowe znajdują się przy dworcu głównym i bramie Wyżynnej – stamtąd to zaledwie kilka minut spaceru.
Jeśli ktoś przyjeżdża samochodem, najlepiej zostawić auto na jednym z parkingów przy obrzeżach Starego Miasta – na przykład przy Forum Gdańsk lub przy ulicy Chmielnej. Stamtąd można dojść na piechotę lub dojechać komunikacją miejską.
Na zwiedzanie samego ratusza warto przeznaczyć od godziny do półtorej, w zależności od tempa i zainteresowania detalami. Jeśli planuje się wejście na wieżę i dłuższe podziwianie panoramy, można doliczyć kolejne pół godziny. Warto połączyć wizytę z pozostałymi atrakcjami Traktu Królewskiego – wtedy cały spacer zajmie spokojnie pół dnia.